Ερωτήσεις στον Νόαμ Τσόμσκυ

Βασίλης
Φικρής Ευρασιάτης

Παρά την επιδίωξη μας να έχουμε κατ’ ιδίαν επαφή, το βαρυφορτωμένο του πρόγραμμα μας ανάγκασε να διεξάγουμε την συνέντευξη μέσα από ήμεηλ.

1. Θα θέλαμε να ξεκινήσουμε με μια ερώτηση που θέλαμε να θέσουμε στην δημόσια σου διάλεξη σου στο Πανεπιστήμιο Κύπρου (17/5/06)
Ο άνδρας που συμφώνησε εκ μέρους του Κυπριακού κράτους την παροχή διευκολύνσεων στις ΗΠΑ για τον πόλεμο τους ενάντια στο Ιράκ, βρισκόταν ανάμεσα στους εκλεκτούς καλεσμένους και γελούσε όταν περιγράφατε τις αντιφάσεις των κυβερνώντων. Την ίδια ώρα άνθρωποι που είχαν διαδηλώσει ενάντια στον πόλεμο στο Ιράκ κάθονταν στο πάτωμα. Παρά το ότι είχαν έρθει γρήγορα, οι θέσεις ήταν κρατημένες για την ελίτ. Τι νομίζετε για αυτήν την αντίφαση;

Τσόμσκυ – Δεν γνωρίζω τίποτα για το πώς οργανώθηκε το γεγονός, αλλά σίγουρα διαφωνώ με διευθετήσεις του τύπου που περιγράφετε.

Δεν περιμέναμε απάντηση σε αυτή την ερώτηση, όμως θεωρήσαμε σκόπιμο να την θέσουμε ως μια αρχική τοποθέτηση για την προσέγγιση μας.

2. Πρόσφατα, ο ερευνητής Έβερεττ, μετά από μακροχρόνια μελέτη της φυλής Πιράχα στον Αμαζόνιο, ανακοίνωσε ότι έχουν γλώσσα χωρίς αριθμούς, χωρίς παρελθοντικό χρόνο, χωρίς λέξεις για κάθε χρώμα και δεν έχουν συλλογική μνήμη μεγαλύτερη από δυο γενιές. Ο Έβερεττ δηλώνει (ότι) αυτό είναι «το τελευταίο καρφί στο φέρετρο» της γλωσσολογικής θεωρίας του Τσόμσκυ ότι οι άνθρωποι έχουν «έμφυτη??? γλωσσική δομή» (υποδομή), πάνω στην οποία όλες οι ανθρώπινες γλώσσες είναι βασισμένες. Παρακαλούμε εξήγησε με λαϊκούς??? όρους τι είναι η θεωρία σου και κατά πόσον τα τεκμήρια –περιλαμβάνοντας και αυτά του Έβερεττ, την στηρίζουν.

Τσόμσκυ – Είναι δύσκολο να πιστέψω ότι ο Έβερεττ, ένας ικανός γλωσσολόγος, μπορούσε να αποδοθεί??? σωστά. Ένας λόγος είναι ότι αυτός, όπως όλοι που διανοήθηκαν πάνω στο θέμα, παίρνουν σαν δεδομένο ότι οι άνθρωποι έχουν έμφυτη??? γλωσσική δομή» που παρέχει την υποδομή για την μάθηση όλων των ανθρώπινων γλωσσών. Πως άλλωστε μπορούμε να εξηγήσουμε το γεγονός ότι αν η εγγονή μου, ένα Πιράχα παιδί και τα κατοικίδια γατάκια τους (καναρίνια, πίθηκοι, κτλ) εκτεθούν στα ίδια ακριβώς εξωτερικά ερεθίσματα, η εγγονή μου και το Πιράχα παιδί θα αποκτήσουν την ίδια ακριβώς γλώσσα, ενώ τα άλλα όντα δεν θα αναγνωρίσουν καν μέρος του γλωσσικά σχετικού περιβάλλοντος; Αυτά τα σημεία είναι τόσο εμφανή που δεν συζητιούνται καν.
Κάθε γλώσσα έχει ελλείψεις σε ιδιότητες που γίνονται διαθέσιμες από την εσωτερική γλωσσική ικανότητα ??? (που υπάρχει, όλοι συμφωνούν). Έτσι τα αγγλικά έχουν μόνο παρελθοντικό / μη-παρελθοντικό χρόνο. Για να εκφράσουν μέλλον, χρησιμοποιούν modals (“may”, “will”, etc) ή μη- παρελθοντικό (“is going to” etc). Και τα αγγλικά δεν έχουν την ……….διάκριση που εκφράζεται στα γερμανικά με το (“kennen” – “wissen”). Και αμέτρητα άλλα παραδείγματα. Είναι επίσης γνωστό ότι οι γλώσσες διαφέρουν σημαντικά στον πλούτο του λεξιλογίου για το χρώμα (όπως τα άτομα που μιλούν αυτό που ονομάζουμε άτυπα «την ίδια γλώσσα»), και ότι πολλές γλώσσες δεν έχουν λέξεις για τους αριθμούς. Τέτοια κενά, υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες, και δεν είναι ασυνεπή με καμιά θεωρία της γλώσσας.

3. Ο οικονομολόγος Τζάκτις Μπαγκουάτι πρόσφατα είπε – «Θαυμάζω τον Τσόμσκυ αλλά είναι ανέλπιδος όταν αμνημόνευτα επιχειρηματολογεί ενάντια στο παγκόσμιο εμπόριο και υπέρ του «δίκαιου εμπορίου». Αν ενδιαφέρεται να μιλά για αυτό το θέμα, πρέπει να βρει χρόνο να το μελετήσει σε βάθος, όπως και εγώ θα πρέπει να μελετήσω γλωσσολογία για να μιλώ για τις πιο βασικές?? πτυχές της επιστήμης του». (εφημερίδα τα ΝΕΑ, Ελλάδα 11-12/5/06). Πως απαντάτε σε αυτήν την άποψη;

Τσόμσκυ – Καμιά απάντηση δεν είναι δυνατή σε μια θυμωμένη κραυγή. Παρομοίως δεν θα μπορούσε να υπάρχει απάντηση αν έγραφα ότι «είναι ανέλπιδος όταν αμνημόνευτα επιχειρηματολογεί ότι….» (πρόσθεσε ότι θέλεις στο κενό). Ξανά, τίποτε περισσότερο από μια θυμωμένη κραυγή. Αφήνοντας αυτό κατά μέρος, πιθανότατα βασίζεται σε κάποιο κουτσομπολιό που άκουσε κάπου. Αν είχε ποτέ του κοιτάξει οτιδήποτε που έχω γράψει ή πει, θα ήξερε ότι δεν έχω ποτέ επιχειρηματολογήσει ενάντια στο παγκόσμιο εμπόριο (που θα ήταν κοντά στο παράλογο) και δεν έχω ποτέ χρησιμοποιήσει τον όρο «δίκαιο εμπόριο» από ότι θυμάμαι. Από περιέργεια, έκανα μια έρευνα στον σκληρό μου δίσκο, όπου φυλάσσονται σχεδόν όλα μου τα βιβλία και άρθρα, και οι περισσότερες συνεντεύξεις, και αυτή η φράση εμφανίζεται μια φορά – στον τίτλο μιας συνέντευξης για το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (και ο τίτλος βέβαια ήταν δοσμένος από τους εκδότες). Είναι ατυχές να βλέπουμε τέτοιες συμπεριφορές.

4. Η επισφάλεια είναι ένας πολύ πρόσφατος όρος που αναφέρεται είτε στην ενδιάμεση εργασία είτε πιο γενικά στην σύμπτωση ενδιάμεσης εργασίας και επισφαλούς ύπαρξης. Με αυτή τη δεύτερη έννοια, η επισφάλεια είναι μια συνθήκη ύπαρξης χωρίς προβλεψιμότητα ή εργασιακή ασφάλεια, που επηρεάζει την υλική και ψυχολογική ευμάρεια. (wikipedia, η δωρεάν εγκυκλοπέδια). Η επισφάλεια φαίνεται ότι αποτελεί την αναδυόμενη πραγματικότητα για ένα ολοένα αυξανόμενο μέρος του πληθυσμού στις ανεπτυγμένες χώρες. Παρακαλούμε σχολιάστε.

Τσόμσκυ – Πράγματι αποτελεί την αναδυόμενη πραγματικότητα. Ο Άλαν Γκρίνσπαν για παράδειγμα, πληροφόρησε περήφανα το Κογκρέσσο ότι η «επιτυχία» της οικονομίας που επέβλεψε (κατά ακρίβεια μια καταστροφή χωρίς προηγούμενο για την πλειοψηφία του πληθυσμού, όπως ξέρει) προκλήθηκε από την «αυξημένη εργατική ανασφάλεια» που υπονόμευσε τις πιέσεις για αξιοπρεπή μεροκάματα, εργασιακές συνθήκες και ωφελήματα, ενώ προμήθευσε τεράστια οικονομικά οφέλη για ένα πολύ μικρό μέρος του πληθυσμού. Όμως αυτή η αναδυόμενη πραγματικότητα δεν είναι νόμος της φύσης, ή της κοινωνίας ή της οικονομίας, ή κάτι άλλου. Αντίθετα, είναι μια μορφή του ταξικού πολέμου – όπως μας υποδεικνύει και η περηφάνια του Γκρήνσπαν για το επίτευγμα του.
5. Σε ομιλία σας (Πανεπιστήμιο Κύπρου 17/05/06), επαινέσατε την οργά-νωση-από-την-βάση και τον αγώνα στην Βολιβία που είχε ως αποκορύφωμα την εκλογή στην εξουσία «ενός από τις δικές τους τάξεις». Με δεδομένη την αλληλοσύνδεση της παγκόσμιας οικονομίας και την επιβίωση της οργανωτι-κής δομής του αστικού κράτους, πόσος χώρος υπάρχει για πραγματική αλλα-γή στην Βολιβία; Με άλλα λόγια, μπορούν τα αιτήματα του λαού να εκπληρω-θούν μέσα στο πλαίσιο των πιο πάνω περιορισμών; Γενικότερα, ποιες νομί-ζεις θα είναι οι κύριες γεωπολιτικές εξελίξεις την ερχόμενη δεκαετία;

Τσόμσκυ – Οι επιδόσεις των προβλέψεων για τις ανθρώπινες υποθέσεις είναι εξαιρετικά φτωχό. Ένας λόγος είναι ότι πολύ λίγα είναι γνωστά για τους σχετι-κούς παράγοντες. Άλλος ένας είναι ότι πάρα πολλά εξαρτούνται από την βού-ληση και τις επιλογές. Ο χώρος για πραγματική ακκαγή στην Βολιβία θα καθο-ριστεί από τις επιλογές που θα κάνει ο λαός, στην Βολιβία και αλλού, ακόμα μια συνέπεια της αλληλοσύνδεσης της παγκόσμιας κοινωνίας (όχι μόνο της οικονομίας). Το ίδιο ισχύει και για την επιβίωση των υφιστάμενων δομών εξουσίας και κυριαρχίας.

6. Στην «Κατασκευή της Συναίνεσης» αποκαλύπτεις πως η κοινή γνώμη δια-μορφώνεται από ισχυρά συμφέροντα. Το διαδίκτυο εμφανίζεται μετά από αυτό. Ποιά νομίζεις πως ήταν η επίδρασή του;

Τσόμσκυ – Οι επιδράσεις του είναι περίπλοκες, υπερβολικά περίπλοκες και ποικίλες για να περιγραφούν με ένα σύντομο σχόλιο.

7. Ισχυρίζεσαι πως στις ΗΠΑ, η ελευθερία της έκφρασης προστατέυεται όσο πουθενά αλλού. Μπορεί να είναι έτσι σε νομικό επίπεδο, αλλά αυτό ισχύει και στην πράξη; Πρόσφατα, οι Times της Ν.Υόρκης αποκάλυψαν ότι το FBI συνέλεγε στοιχεία για το τι διάβαζαν χρήστες βιβλιοθηκών. Επίσης, είναι και η υπόθεση του 20χρονου αναρχικού Sherman Austin, ο οποίος διώκτηκε ποινι-κά διότι είχε στον ιστοχώρο του μια σύνδεση με ιστοσελίδα με πληροφορίες για κατασκευή βομβών. Ο Austin απειλήθηκε ότι με τους νέους αντι-τρομο-κρατικούς νόμους αντιμετώπιζε μια μέγιστη ποινή 25χρονης φυλάκισης. Έτσι αναγκάστηκε να κάνει διακανονισμό και να πάει 1 χρόνο φυλακή. Τώρα έχει βγει έξω, αλλά είναι νομικά περιορισμένος στην χρήση υπολογιστή και του απαγορεύεται να συναναστρέφεται με άτομα που θέλουν να αλλάξουν την καθεστηκυία τάξη. Πολλοί άλλοι αναρχικοί και διαδικτυακοί ακτιβιστές έχουν παρενοχληθεί από το FBI, χωρίς να είναι υπό διερεύνηση για οποιοδήποτε αδίκημα. Δεδομένου πως η πραγματική ελευθερία της έκφρασης μπορεί να φανεί όταν οι απόψεις που εκφράζονται είναι αντίθετες με αυτές του καθεστώ-τος, σε ποιο βαθμό υπάρχει – στην πράξη – ελευθερία της έκφρασης στις ΗΠΑ;

Τσόμσκυ – Παρά τις παραβιάσεις του δικαιώματος της ελέυθερης έκφρασης – και οι πιο πάνω απέχουν αρκετά από τις πιο σοβαρές περιπτώσεις – παραμένει αληθές πως στις ΗΠΑ η ελευθερία της έκφρασης προστετεύεται περισσότερο από ότι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα γνωρίζω, και στην πράξη όσο και στο νομικό επίπεδο.

8. Πρόσφατα αποκαλύφθηκε πως η NSA (Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας), υπέκλεπτε χωρίς ένταλμα τα τηλεφωνήματα ίσως δεκάδων εκατομμυρίων Αμερικανών πολιτών. Πριν λίγους μήνες, η Βρετανική κυβέρνηση μελετούσε ένα σχέδιο για να αυξήσει τον αριθμό κάμερων παρακολούθησης ώστε να καλύπτουν ολόκληρο το οδικό δίκτυο της χώρας. Η λίστα με παρόμοια γεγο-νότα μπορεί να συνεχιστεί. Ποιος είναι συγκεκριμένα ο ρόλος της επιτήρησης μέσα στο ευρύτερο πλέγμα του κοινωνικού ελέγχου; Κατευθυνόμαστε αναπό-φευκτα προς μια «πανοπτική» κοινωνία; Τι θα σημαίνει αυτό για κοινωνικά κινήματα και ακτιβιστές;

Τσόμσκυ – Τα συστήματα εξουσίας συνεχώς προσπαθούν να διευρύνουν τον έλεγχο τους. Ειδικά σε πιο ελεύθερες κοινωνίες όπως οι δικές μας, αυτές οι προσπάθειες μπορεί να εμποδιστούν από ένα οργανωμένο κοινό. Επομένως οι ερωτήσεις είναι αναπάντητες. Είναι πάλι ένα θέμα βούλησης και επιλογών.

9. Στο άρθρο με τον Μπαγκουάτι που αναφέρεται πιο πάνω, φέρεσαι να δηλώνεις πως «η εξουσία είναι παντού αλλά αν οι άνθρωποι οργανωθούν μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα».
Με ποιους τρόπους μπορούν οι άνθρωποι να οργανωθούν για να απελευθε-ρωθούν από την εξουσία, με δεδομένες τις τωρινές κοινωνικο-οικονομικές και γεωπολιτικές πραγματικότητες; Απαντώντας αυτό, θα μπορούσες να σχολιά-σεις και την αναδυόμενη άποψη ότι στη μαζική-κοινωνία του σήμερα, με την τεράστια περιπλοκότητα και αλληλοσύνδεση της τεχνολογίας με τις κοινωνι-κές, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές δομές, υπάρχουν λίγα – αν όχι καθόλου – περιθώρια για αληθινή ελευθερία και αυτονομία, ανεξαρτήτως από το ποια ιδεολογία διαχειρίζεται το σύστημα;

Τσόμσκυ – Δεν αναγνωρίζω το απόσπασμα αναφοράς αλλά είναι σίγουρα αλήθεια πως αν οι άνθρωποι οργανωθούν αυτό μπορεί να αλλάξει τα πράγ-ματα – δραματικά μάλιστα. Η «αναδυόμενη» άποψη δεν έχει καμμιά ουσία κατα την γνώμη μου, και είναι λίγο περισσότερο από μια δικαιολογία για παθητικότητα και υπακοή. Όσο για τις μεθόδους, όλοι τις ξέρουμε. Οι μέθοδοι είναι οι ίδιες που χρησιμοποιούνται για αιώνες για να διευρύνουν το χώρο της ελευθερίας και της δικαιοσύνης: εκπαίδευση (συμπεριλαμβάνοντας και την αυτο-εκπαίδευση), οργώνωση, δράση ανάλογη των περιστάσεων (για την οποία δεν υπάρχουν γενικές συνταγές). Δεν υπάρχουν μαγικά κλειδιά, ούτε κρυμμένα μυστικά.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: