Απολογισμός του πολέμου στον Λίβανο

Του Saladin
Στην ανάλυση που ακολουθεί θα γίνει μια προσπάθεια να προσεγγιστεί ο πόλεμος των 34 ημερών σε 3 επίπεδα
1. το παγκόσμιο
2. το τοπικό περιφερειακό
3. το συγκυριακό καταστασιακο – ιδιαίτερα σε σχέση με τις επιλογές και τα επεισόδια τα οποία κυριάρχησαν στα ΜΜΕ.

Ας ξεκινήσουμε από το 3ο επίπεδο. Ο πόλεμος ξεκίνησε μετά από μια επίθεση της χιζμπολαχ και την αιχμαλωσία 2 ισραηλινών και στο αρχικό στάδιο η διακηρυγμένη αδιαπραγμάτευτη κλπ στάση του Ισραήλ ήταν ότι δεν θα σταματούσε αν δεν απελευθερώνονταν οι 2 στρατιώτες. Ένα βήμα πιο πίσω ήταν ένα ευρύτερο πλαίσιο – το Ισραήλ και οι σύμμαχοι του [ΗΠΑ – αλλά εν μέρει και η Ευρώπη] πίεζαν για τον αφοπλισμό της χιζμπολαχ ενώ παράλληλα στην Γάζα εξελισσόταν μια ιδιότυπη πολιορκία ολόκληρης της περιοχής μετά [και πάλιν] από την σύλληψη ενός άλλου ισραηλινού στρατιώτη. Αν διερευνούμε ακόμα λίγο το οπτικό πεδίο θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση ερχόταν από εκλογές που σφράγισαν την ήττα της εθνικιστικής δεξιάς αφού ο πρωθυπουργός Ολμερτ σαν διάδοχος του Σαρον κατέβηκε στις εκλογές και σαν αυτός που είχε ξηλώσει του συνοικισμούς στην Γάζα και είχε υποσχεθεί να οριστικοποιήσει μονομερώς τα ισραηλιτικά σύνορα. Έχουμε λοιπόν στο επίπεδο των συγκυριακών καταστάσεων 3 βασικά στοιχεία : την νέα ισραηλινή κυβέρνηση, την όξυνση της αντιπαράθεσης με τους παλαιστίνιους [η πιο πρόσφατη αιτία ήταν η νίκη της χαμας στις εκλογές], και 2 θεαματικές επιθέσεις αράβων ανταρτών εναντίον του ισραηλινού στρατού. Και στις 2 περιπτώσεις οι άραβες [παλαιστίνιοι και Λιβανέζοι] αιχμαλώτισαν μάλιστα και ισραηλινούς. Σε αυτό το επίπεδο λοιπόν η επίθεση στον Λίβανο φαίνεται να είχε να ένα διπλό στόχο:
1. Ήταν μια αντίδραση «λαβωμένης αρκούδας» από τον ισραηλινό στρατό ο οποίος βρέθηκε ξαφνικά να εξευτελίζεται από τους αντάρτες – και αυτή η αντίδραση είχε σαν αποδέκτες τόσο το ισραηλινό κοινό το οποίο έπρεπε να νοιώσει και πάλιν την ασφάλεια που ιστορικά και μυθολογικά του παρείχε ο «ανίκητος» κλπ ισραηλινός στρατός. Και ιδιαίτερα από την οπτική της κυβέρνησης: σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση ολμερτ λογάριαζε να κάνει και άλλες μονομερείς κινήσεις οι οποίες θα μπορούσαν να ερμηνευτούν σαν υποχωρήσεις.
2. Από την άλλη αποδέκτης ήταν και οι άραβες γενικά και οι παλαιστίνιοι ειδικά – ότι το Ισραήλ με την στρατιωτικη του υπεροπλία θα ήταν πάντα μια σκιά την οποία θα έπρεπε να σεβονται και να φοβούνται. Αυτό το κλίμα του φόβου το οποίο έχει ανάγκη να προβάλει το Ισραήλ [ η τουλάχιστον είχε μέχρι αυτόν τον πόλεμο] είναι αναγκαίο μέρος του ρόλου του Ισραήλ σαν τοπικού χωροφύλακα της δύσης, αλλά και αναγκαίο για την στρατηγική Ολμερτ – της μονομερούς χάραξης συνόρων. Το Ισραήλ δηλαδή λογάριαζε να τραβήξει μόνο του τα σύνορα και αν κάπου μια περιοχή [ η ανατολική Ιερουσαλήμ η η λίμνη της Τιβεριαδας – που ήταν τα επίμαχα σημεία και δεν επιτεύχθηκε συμφωνία το 2000] ήταν αμφισβητούμενη, τότε προφανώς το Ισραήλ λογάριαζε ότι θα επέβαλε μονομερώς το δικό του συμφέρον σαν νόμο.

Έτσι ο πόλεμος είχε μεν στοιχεία συγκυριακά αλλά τελικά η πίεση πάνω στον ισραηλινο στρατο και τον Ολμερτ δεν ήταν μόνο οι δυο στρατιωτικές αποτυχίες – οι αποτυχίες ήταν και ευκαιρίες για ένα ευρύτερο παιχνίδι.

Στο περιφερειακό επίπεδο της Μέσης Ανατολής η επίθεση στον Λίβανο έβαζε το Ισραήλ στην πρώτη γραμμή της δυτικής επίθεσης στον μουσουλμανικο κόσμο – του «πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία». Σε αυτό το επίπεδο το Ισραήλ ήθελε να δώσει το ευρύτερο μήνυμα ότι είναι η τοπική στρατιωτική υπερδύναμη – ότι κανείς δεν μπορεί να τα βάλει με την ισραηλινή στρατιωτική μηχανή. Και η εμφάνιση της χιζμπολαχ σαν νικητή το 2000 [μετά την αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο] ήταν ένας από τους ξεκάθαρους στόχος του Ισραήλ. Αυτός ο συγκεκριμένος στόχος είχε ευρύτερες διαστάσεις: μια συντριπτική ήττα [ η «εξάλειψη της χιζμπολαχ» όπως έλεγαν οι δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις τον Ιούλιο] θα έδινε ένα μάθημα στην Συρία [να χαμηλώσει και τους τόνους και τις απαιτήσεις της] αλλά, το κυριότερο, θα σύντριβε την βασική αντίσταση στην ημιτελή προσπάθεια να μετατραπεί και ο Λίβανος σε ένα δυτικό προτεκτοράτο. Αυτή η προσπάθεια είχε ξεκινήσει με την μυστηριώδη δολοφονία Χαριρι και την [μάλλον προετοιμασμένη] συμμαχία μερίδας των Δρούζων, των χριστιανών μαρονιτων και των σουνιτών μουσουλμανων. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος χρειαζόταν σαφώς θέαμα [του στυλ «σοκ και δέος»] και άρα προκρίθηκε σαν η καλύτερη λύση η αεροπορική επίθεση [όπως στο Ιράκ το 1991 και στην Γιουγκοσλαβία το 1999]. Έτσι το Ισραήλ θα απέφευγε να εμπλακεί ο στρατός του με ένα αντάρτικο [όπως αυτό που τον είχε καταπονήσει πριν το 2000] και που μπορούσε να εξελισσόταν και σε ένα καταστροφικό πόλεμο-φιάσκο όπως με τους αμερικανούς στο Ιράκ. Το Ιράκ βέβαια είναι στο πίσω μέρος της εικόνας: με την επίθεση ενάντια στους σιιτες της χιζμπαλλαχ έγινε προσπάθεια να δοθεί και η εικόνα μιας ενδο-μουσουλμανικής διένεξης – έτσι η σουνιτικη Σαουδική Αραβία μπλόκαρε μέχρι και αποφάσεις του αραβικού συνδέσμου υπέρ του Λιβάνου. Το Ισραήλ όπως και οι ΗΠΑ , για δεκαετίες τώρα στηρίζονται και στηρίζουν την Σαουδική Αραβία, το πιο συντηρητικό καθεστώς στον μουσουλμανικό κόσμο: η δήθεν «επανάσταση» [λόγω Χαριρι κλπ] στον Λίβανο ήταν μια έμμεση συνεργασία Ισραήλ, Σαουδικής Αραβίας, ΗΠΑ και Γαλλίας.

Στο ευρύτερο επίπεδο [με background την αντιπαραθεση Σαουδικής Αραβίας – Ιράν για την ηγεσία του μουσουλμανικού κόσμου η οποία οξύνθηκε και απέκτησε και γεωγραφικό πεδίο σύγκρουσης με την δυτική εισβολή στο Ιράκ] ο στόχος ήταν ο εκφοβισμός του Ιράν και η υποχρέωση του σε αναδίπλωση σε σχέση με το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Όλα πήγαν στραβά και για το Ισραήλ και για την Δύση. Αν πάρουμε σαν βασικα κριτήρια την διεθνη εικόνα [έστω μέσα από τα ΜΜΕ] και την στρατιωτική αναμέτρηση, η ήττα ήταν εντυπωσιακή. Στο θεαματικό επίπεδο των ΜΜΕ η εικόνα ξεκίνησε σχετικά καλά αφού τα διεθνή ΜΜΕ και οι διεθνείς οργανισμοί έδωσαν αρχικά την βασική έμφαση στην ερμηνεία ότι έφταιγε η χιζμπολαχ – και έμμεσα έδειχναν «κατανόηση» για το ότι το Ισραήλ χρειαζόταν «χρόνο για να πετύχει τους στόχους του» δηλαδή «να ολοκληρώσει την διάλυση της χιζμπολαχ». Όταν όμως στρατιωτικα η εκστρατεία άρχισε να σκαλώνει και αναπόφευκτα οι βομβαρδισμοί αυξάνονταν [και εντατικοποιούνταν], η διεθνής εικόνα άρχισε να μεταστρέφεται. Οι ισραηλινοί μπορεί να παρασύρθηκαν εν μέρει από την σχετική σιωπή/ανοχη από την Δυση για την επίθεση τους ενάντια στους παλαιστίνιους. Ίσως να φταίει και το ότι οι άραβες και οι μουσουλμάνοι έχουν τα δικά τους ΜΜΕ πια και το ότι το δυτικό ειδησιογραφικο μονοπώλιο τρίζει [όπως και αλλά δυτικά μονοπώλια] – πάντως το κλίμα άρχισε σιγά σιγά να μεταστρέφεται. Ίσως να είναι και λίγο συνωμοτικό αλλά η κατασκευή αντί-τρομοκρατικού κλίματος με την δήθεν αποκάλυψη για την ανατίναξη αεροπλάνων στην Βρετανία, φάνηκε να διοχετεύτηκε ακριβώς την στιγμή που τα διεθνή ΜΜΕ κατακλύζονταν πια από εικόνες των θυμάτων του πολέμου στον Λίβανο. Άρχισαν τότε οι τηλεορασεις να προβάλουν το φιλμάκι με την 11/9 κλπ..βολικο, πολύ βολικό για να είναι απλά τυχαίο. Το σημείο συνειδητοποίησης από την συμμαχία ΗΠΑ – Ισραήλ ότι κάτι δεν πήγαινε καθόλου καλά πρέπει να ήταν η ήττα του γερουσιαστή Λιμπερμαν [ενός εξέχοντος μέλους του εβραϊκού λόμπι και δημοκρατικού φίλου του Μπους] στις ΗΠΑ. Εκείνη η εκλογική ήττα, η οποία συνέβηκε ενώ ο πόλεμος κυριαρχούσε στα ΜΜΕ, δεν αποδόθηκε άμεσα στον πόλεμο – αλλά ήταν σαφές ότι η αργή αλλά σταθερή υπονόμευση της θέσης για «πόλεμο ενάντια στην τρομοκρατία» άρχισε να έχει το κόστος της.

Τις επόμενες μέρες οι υποχωρήσεις των αμερικανών και των ισραηλινών στο ψήφισμα ήταν θεαματικές – στο τέλος δεν εξασφάλισαν καν αναφορά σε αφοπλισμό της χιζμπολαχ, ενώ αποδέχτηκαν την λογική της ανταλλαγής αιχμάλωτων. Η ανάγκη να σταματήσει ο πόλεμος είχε πια άρχισε να βαραίνει τους επιτεθεμενους – ήδη και στο Ισραήλ η υποστήριξη στον πόλεμο έπεφτε, ενώ η κατασταση στο βορειο Ισραήλ το οποίο βομβαρδιζόταν σχεδόν καθημερινά από την χιζμπολαχ, γινόταν πραγματικά προβληματική.

Το θέαμα των ΜΜΕ ωστόσο ήταν αλληλένδετο με το στρατιωτικό – εκεί το Ισραήλ βρέθηκε με μια εκστρατεία η οποία σύντομα έμοιαζε με βάλτο. Στα αρχικά στάδια δέχθηκε 2 εκπλήξεις : η μια ήταν ο πύραυλος που κτύπησε ένα ισραηλινό πλοίο δείχνοντας ότι η χεζμπαλλαχ είχε όντως «κρυφά» [τουλάχιστον για την περίφημη μέχρι τότε μοσαντ που φάνηκε να πιάστηκε στον ύπνο] όπλα. Η δεύτερη έκπληξη είχε να κάμει με τις ξαφνικές αντεπιθέσεις της χιζμπολαχ. Οι ισραηλινοί στρατιώτες συχνά βρίσκονταν περικυκλωμένοι από αντάρτες που φαίνονταν να εμφανίζονται από το πουθενά και να εξαφανίζονται στο πουθενά – εξουδετερώνοντας την τεχνολογική ανωτερότητα του ισραηλινού στρατού. Ήταν σαφές ότι η προηγούμενη εμπειρία του αντάρτικου αλλά και τα διδάγματα από τον ιρακινό παλμό είχαν γίνει το νέο πλαίσιο στρατιωτικής αντιπαράθεσης για την στρατηγική της χιζμπολαχ. Όμως αυτά τα επεισόδια στο στρατιωτικό επίπεδο είχαν και την αντιστοιχία τους στο θεαματικό : η χιζμπολαχ απάντησε στο Ισραήλ με πυραύλους οι οποίοι συνεχίστηκαν μέχρι το τέλος – την τελευταία μέρα η οργάνωση έριξε σχεδόν 250. Εκεί ήταν λοιπόν το ύστατο σημείο δοκιμής: θα κατάφερνε το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις; Δεν τα κατάφερε. Το ότι τελικά δεν κατάφερε καν να προχωρήσει μέχρι τον ποταμό Λιτανι [που φαίνεται ότι ήταν ο στόχος τις τελευταίες μέρες για το Ισραήλ για να έχει τουλάχιστον την ευκαιρία μιας «φωτογραφίας νίκης»] ήταν απλά μέρος της ευρύτερης στρατιωτικής αποτυχίας.

Και το αποτέλεσμα στα 3 επίπεδα;
Στο άμεσο καταστασιακο επίπεδο το ψήφισμα του ΟΗΕ [σε σύγκριση με το τι ήθελε αρχικά το Ισραήλ και οι ΗΠΑ] και η αμέσως-μετά-τον-πόλεμο εικόνα είναι εκφραστική : κρίση στο Ισραήλ και ανάδειξη του Νασραλλαχ σε παναραβικο ήρωα/συμβολο…και η αργή αποκλιμάκωση από την Γάζα ενώ ετοιμάζεται η ανταλλαγή αιχμάλωτων, και συνομιλίες – περιλαμβανόμενης και της Συριας..Η ήττα για την ισραηλιτική κοινωνία είναι μια ευκαιρία για να συνειδητοποιήσει την γεωγραφική της θέση και να προσαρμοστεί με σεβασμό στον αραβικό της περιγυρο/περιβαλλον. Το ότι αρχικά επικράτησε η υστερία του «πρόδωσαν τον στρατό οι πολιτικοί» είναι εκφραστικό της ευρύτερης υστερίας και ρατσισμού μέσα στα οποία είναι αναγιωμενη η ισραηλιτική κοινωνία.
Στο δομικό εχει σαφως μπλοκαριστεί [αν δεν έχει ανατραπεί σε ένα βαθμό] η δυτική διείσδυση για ηγεμονικό έλεγχο στον Λίβανο.. η χιζμπολαχ κατάφερε να εμφανιστεί σαν η αντίσταση [ και η επιτυχία της σαφώς ανέβασε τις μετοχές της], ενώ οι συμμαχίες της διάμεσου του πολιτιστικού διαχωρισμού [με τον χριστιανό στρατηγό Αουν λ.χ.] σηματοδοτούν νέες δυναμικές στην λιβανέζικη κοινωνία. Το ότι η κοινωνία δεν κατάρρευσε σε πολιτιστικές ομάδες αλλά διατηρήθηκε μια λιβανέζικη «πατριωτική ενότητα» ήταν από μόνη της μια ήττα για το Ισραήλ. Και όταν ο Σινιόρα [ ο οποίος εθεωρείτο εγκάθετος των αμερικανών] τόλμησε και είπε στην Ραις να μην επισκεφθεί τον Λίβανο μετά την σφαγη στην Κανά, οι εσωτερικές μετατοπίσεις της λιβανέζικης κοινής γνώμης ήταν σαφείς. Ακόμα και η Γαλλία [που προόριζε τον εαυτό της σαν εναλλακτική – σε σχέση με τις ΗΠΑ- δυτική ηγεμονική δύναμη στον Λίβανο] υποχώρησε καταλαβαίνοντας ότι η υποκριτική της στάση [να σταματήσει μεν ο πόλεμος αλλά να αφήνει χρόνο στο Ισραήλ «να ολοκληρώσει το έργο του»] δεν της επέτρεπε πια να παίξει τον ρόλο του σωτήρα στον νότιο Λιβανο..και έτσι εμφανίστηκε η πιο ουδέτερη Ιταλία. Ευρύτερα η αντίσταση και η συνολική ενότητα της λιβανέζικης κοινωνίας, βραχυκύκλωσαν και το πλάνο για ενίσχυση της διάσπασης σουνιτών- σιιτων στην οποία στόχευαν Σαουδική Αραβία και ΗΠΑ..Και σαφώς, όπως έδειξε και ο τόνος του σύριου προέδρου, η Συρία βγήκε ενισχυμενη..Και στο Ιράκ φάνηκε να επιστρέφει η σιιτικη εξέγερση. Και η ευρύτερη κρίση της κατοχής φαίνεται από τα στοιχεία που κατέθεσε το πεντάγωνο στο κογκρέσο τον Αύγουστο: ο Ιούλιος του 2006 ήταν ο χειρότερος μήνας για τις κατοχικές δυνάμεις από τον καιρο της εισβολής του 2003. Συνολικά αυτό καλοκαίρι [«τους τελευταίους 3 μήνες»] ο μέσος όρος των επιθέσεων ήταν διπλάσιος από τον μέσο με μέσο όρο της περιόδου Απρίλης – Ιούνιος του 2004 όταν εκδηλώθηκε ταυτόχρονα σουνιτικη και σιιτικη εξέγερση. Ο μέσος όρος τώρα είναι 110-120 επιθέσεις την ημέρα [800 την βδομάδα].. τα θεαματικά επεισόδια εμφύλιου που καλύπτουν τα ΜΜΕ ανκαι σε ανοδική πορεία εκφράζουν μόνο το 15% των επιθεσεων/βιαιων συγκρούσεων – το 60% των επιθέσεων αφορούν επιθέσεις ενάντια στις κατοχικές [αμερικανικές, βρετανικές κλπ] δυνάμεις και το υπόλοιπο είναι επιθέσεις σε υποδομές [αγωγούς πετρελαίου] και ενάντια στα «τάγματα ασφαλείας» της «κυβέρνησης» του Ιράκ
Στο παγκόσμιο επίπεδο η ανεση με την οποία διαπραγματεύεται πια το Ιράν είναι σαφής.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: